Składki ZUS
Ubezpieczenie społeczne: 812,61 zł
Ubezpieczenie zdrowotne: 297,28 zł
Fundusz Pracy: 62,67 zł
Znajdujesz się: strona główna / Transakcje gotówkowe w praktyce

Obserwuj nas na FB

Przydatne linki

PODATKI

PIT, CIT, VAT, PCC - informacje dla podatników małych i dużych.

Odwiedź stronę »

ZUS

Aktualne składki ubezpieczeń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Odwiedź stronę »

CEIDG

Centralna ewidencja i informacja o działalności gospodarczej.

Odwiedź stronę »

INFOR

Portal nowoczesnych księgowych, przedsiębiorców, kadrowych.

Odwiedź stronę »

Transakcje gotówkowe w praktyce

02 maj 2017
gofin.pl

Z dniem 1 stycznia 2017 r. weszły w życie rozwiązania prawne, które wprowadziły obowiązek dokonywania lub przyjmowania płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą, za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy, w każdym przypadku gdy:

  • stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz
     
  • jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza równowartość 15.000 zł (przy czym transakcje w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego walut obcych ogłaszanego przez NBP, z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji).

Tak stanowi znowelizowany art. 22 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1829 ze zm.).

Zmiany te zostały skorelowane z nowymi przepisami o podatku dochodowym, które również obowiązują od 1 stycznia 2017 r. Z dyspozycji art. 22p updof i art. 15d updop, wynika bowiem zakaz zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca jednorazowej transakcji przekraczającej równowartość 15.000 zł (określonej w art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej), została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego.

W przypadku zaś, gdy podatnik uprzednio uwzględnił w kosztach podatkowych wartość takiej transakcji, konieczne jest stosowne pomniejszenie kosztów, a w razie braku takiej możliwości powiększenie przychodów - w miesiącu, w którym została dokonana płatność bez pośrednictwa rachunku płatniczego.

Stosowanie tych przepisów rodzi szereg wątpliwości. Niektóre z nich już zostały wyjaśnione przez Ministerstwo Finansów, o czym na bieżąco informowaliśmy naszych Czytelników. W dalszej części niniejszego opracowania omawiamy najnowsze wyjaśnienia resortu finansów oraz prezentujemy odpowiedzi na pytania Czytelników skierowane w ostatnim czasie do naszej redakcji.

1.1. Płatności gotówkowe przy zakupach na licytacjach komorniczych

Przepisy dotyczące limitowania kosztów podatkowych mają zastosowanie także do kosztów nabycia/wytworzenia środków trwałych oraz nabycia wartości niematerialnych i prawnych. W praktyce gospodarczej wielu przedsiębiorców kupuje takie składniki majątku na licytacjach komorniczych. W interpelacji poselskiej nr 10716 stwierdzono, że przedsiębiorcy dokonujący transakcji na licytacji komorniczej, po udzieleniu im przybicia, w większości przypadków wpłacają gotówkę. To z kolei budzi wiele wątpliwości w związku ze zmianą przepisów ustawy o PIT i ustawy o CIT oraz ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wprowadzoną z 1 stycznia 2017 r., dotyczącą obniżenia limitu płatności gotówkowych dokonywanych przez przedsiębiorców z 15.000 euro do 15.000 zł. Wobec tego w interpelacji poselskiej zapytano Ministra Finansów m.in., czy podatnik dokonujący transakcji na licytacji komorniczej płaconej gotówką w kwocie powyżej 15.000 zł, ma możliwość zaliczenia dokonanego zakupu do kosztów podatkowych?

W odpowiedzi na interpelację (pismo z 28 marca 2017 r., nr DD6.054.6.2017) resort finansów wyjaśnił, że art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej dotyczy także przedsiębiorcy nabywającego od innego przedsiębiorcy określony składnik majątku w następstwie licytacji komorniczej. Przedsiębiorca dokonujący transakcji na takiej licytacji ma obowiązek dokonania płatności w ramach tej transakcji za pośrednictwem rachunku płatniczego, jeżeli wartość transakcji przekracza 15.000 zł.

Jak wyjaśnił resort finansów: "(...) z treści przepisu statuującego obowiązek dokonywania płatności za pośrednictwem rachunku płatniczego, tj. art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wynika, że warunkiem koniecznym jego stosowania jest to, aby stronami danej transakcji byli przedsiębiorcy.

Warunek ten odnosi się również do sytuacji dokonywania transakcji w ramach licytacji komorniczej. Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej nie przewiduje w tym zakresie odstępstw od normy wynikającej z art. 22. Oznacza to, że na przedsiębiorcy-podatniku nabywającym od innego przedsiębiorcy określony składnik majątku w następstwie licytacji komorniczej, ciąży obowiązek dokonania płatności w ramach tej transakcji za pośrednictwem rachunku płatniczego, jeżeli wartość transakcji przekracza 15 tys. zł. Jeżeli obowiązek ten zostanie naruszony i płatność w ramach transakcji nastąpi gotówką, tj. zrealizuje się dyspozycja przepisu art. 15d ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (art. 22p ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych), wówczas podatnik utraci prawo do ujęcia kosztu, którego dotyczy płatność jako kosztu uzyskania przychodów. Ewentualnie - w zależności od okoliczności - będzie on obowiązany do zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów albo zwiększenia przychodów (w przypadku braku możliwości zmniejszenia kosztów)".


1.2. Zapłata czekiem potwierdzonym

Przy zakupach na licytacjach komorniczych wygrywający licytację obowiązany jest uiścić natychmiast przynajmniej cenę wywołania lub przedłożyć czek potwierdzony.

We wspomnianej w pkt 1.1 niniejszego opracowania interpelacji poselskiej nr 10716 zapytano również o to, czy w przypadku gdy płatność dokonywana była w formie czeku potwierdzonego, zostały spełnione warunki określone w art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej?

Z odpowiedzi udzielonej na tę interpelację wynika, że płatność dokonywana w formie czeku potwierdzonego nie może zostać uznana za dokonaną za pośrednictwem rachunku płatniczego w rozumieniu art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.

Przedstawiciel Ministerstwa Finansów wyjaśnił: "Odnosząc się do kwestii przedłożenia, po zakończeniu licytacji, czeku potwierdzonego - w kontekście spełnienia zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej - należy podkreślić, iż ustawa ta nie definiuje pojęcia »rachunku płatniczego«. Pojęcie to zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 25 ustawy o usługach płatniczych (opublikowanej w Dz. U. z 2016 r. pod poz. 1572 ze zm. - przyp. red.).

Zgodnie z tym przepisem za rachunek płatniczy uważa się zatem (rachunek - przyp. red.) prowadzony dla jednego lub większej liczby użytkowników służący do wykonywania transakcji płatniczych, przy czym przez rachunek płatniczy rozumie się także rachunek bankowy oraz rachunek członka spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, jeżeli rachunki te służą do wykonywania transakcji płatniczych. Transakcją płatniczą jest natomiast zainicjowana przez płatnika lub odbiorcę wpłata, transfer lub wypłata środków pieniężnych (art. 2 pkt 29 ustawy o usługach płatniczych). Ponadto ustawa o usługach płatniczych w art. 6 wprost stanowi, iż jej przepisów nie stosuje się m.in. do »transakcji płatniczych opartych na jednym z następujących dokumentów w postaci papierowej, wystawionych na dostawcę w celu postawienia środków pieniężnych do dyspozycji odbiorcy:

a) czeku zgodnego z Konwencją w sprawie jednolitej ustawy o czekach (Dz. U. z 1937 r. poz. 181),

b) czeku podobnego do czeku, o którym mowa w lit. a, który podlega przepisom państw członkowskich niebędących stroną konwencji, o której mowa w lit. a (...)«.

Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, iż płatność dokonywana w formie czeku potwierdzonego nie może zostać uznana za dokonaną za pośrednictwem rachunku płatniczego w rozumieniu ww. ustawy".


1.3. Umowa ramowa na dostawę towarów

W przypadku umów nazywanych umowami ramowymi, które normują warunki udzielania i realizacji zamówień, w tym również ich termin, lecz nie kreują zobowiązania do spełnienia świadczeń o określonej wartości, czyli nie ustalają minimalnych obrotów, przez jednorazową wartość transakcji należy rozumieć wartość poszczególnych zamówień, nie zaś sumę sprzedaży dokonanej w oparciu o umowę ramową. Tak wynika z interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 16 marca 2017 r., nr 1462-IPPB6.4510.5.2017.1.AM.Wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej złożyła firma, która planuje zawrzeć umowy o współpracy (umowy ramowe) z hurtowniami farmaceutycznymi będącymi jej dostawcami. Umowy te będą zawierać ogólne warunki współpracy. W oparciu o tak ustalone warunki wystawiane będą faktury dokumentujące transakcje o wartości nieprzekraczającej 15.000 zł każda. Łączna wartość takich faktur w okresie obowiązywania danej umowy przekroczy kwotę 15.000 zł. W momencie podpisywania umowy o współpracy/umowy ramowej nie będzie wiadomo dokładnie, jakie konkretnie produkty lecznicze, wyroby medyczne lub suplementy diety, w jakiej ilości i o jakiej wartości zostaną zakupione.

Organ podatkowy w wydanej interpretacji stwierdził, że w obrocie gospodarczym występują różnego rodzaju umowy, nazywane często umowami o współpracy lub umowami ramowymi. Wyjaśnił, że zawarcie umowy o współpracy oznacza, że strony dążą do osiągania wspólnych celów i współdziałania, w zakresie określonym w postanowieniach danego porozumienia. Umowa taka określa cele gospodarcze podmiotów chcących nawiązać stosunek gospodarczy, który ma być realizowany za pomocą wielu umów. W konsekwencji, w przypadku takich umów przez jednorazową wartość transakcji należy rozumieć wartość poszczególnych zamówień, nie zaś sumę sprzedaży dokonanej na podstawie tej umowy.

Tożsame stanowisko zostało przedstawione w odpowiedzi Ministerstwa Finansów z 8 lutego 2017 r., nr DD6.054.5.2017 na interpelację poselską nr 9279 (szerzej o tej interpelacji pisaliśmy w Przeglądzie Podatku Dochodowego nr 5 z 2017 r., w artykule pt. "Wyjaśnienie wątpliwości dotyczących limitu płatności gotówkowych w odpowiedziach na interpelacje poselskie"), a także w interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 4 kwietnia 2017 r., nr 2461-IBPB-1-2.4510.21.2017.2.MS.


1.4. Zakupy towarów od tego samego kontrahenta na podstawie odrębnych zamówień

W przypadku gdy przedsiębiorca kupuje towary na podstawie odrębnych zamówień od kontrahenta, z którym nie zawarł żadnej umowy o współpracy, jednorazowa wartość transakcji odnosi się do wartości poszczególnych zamówień. Tak wynika z interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 23 marca 2017 r., nr 1462-IPPB6.4510.36.2017.2.AM.

Spółka z o.o. zajmuje się sprzedażą hurtową mięsa oraz wyrobów z mięsa, a także jego przetwarzaniem i konserwowaniem. Kupuje mięso m.in. od kontrahentów, z którymi nie zawarła umów o współpracę. Zakupów dokonuje na podstawie składanych zamówień. Ze względu na specyfikę branży oraz towaru - zakupy dokonywane są bardzo często. Zamówienia są więc składane u tego samego dostawcy codziennie, a nawet kilka razy dziennie. We wniosku o interpretację indywidualną spółka podkreśliła, że taki model działania nie wynika ze sztucznego podziału transakcji zawieranych z kontrahentami, ale ze specyfiki jej działalności. Nie może ona pozwolić sobie na duże zapasy i długi okres przechowywania towarów.

Organ podatkowy potwierdził prawidłowość stanowiska spółki, że w takim przypadku każde realizowane zamówienie należy traktować jako odrębną umowę. W związku z tym wartość zamówień nie podlega sumowaniu, a w konsekwencji jednorazową wartość transakcji stanowi wartość zobowiązania wynikająca z każdego odrębnie składanego zamówienia. Spółka może więc zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów w świetle art. 15d ust. 1 updop, zobowiązania wynikające z odrębnych zamówień, niepotwierdzonych jakąkolwiek umową z kontrahentem, regulowane w formie gotówkowej, które jednostkowo nie przekraczają limitu 15.000 zł (choć przekraczają go narastająco).


1.5. Jednorazowa wartość transakcji przy umowie najmu

W przypadku płatności dokonywanych z tytułu najmu, jeżeli całkowita wartość transakcji nie wynika wprost z treści umowy, lecz zależy od czasu jej trwania - co dotyczyć może umów najmu zawartych na czas nieokreślony - należy przyjąć, że pojęcie jednorazowej wartości transakcji odnosi się do poszczególnych okresów rozliczeniowych, za które przysługuje wynagrodzenie. Natomiast w przypadku umowy najmu zawartej na czas określony z ustalonym miesięczny czynszem, wartość transakcji należy ustalić jako sumę dokonanych w jej ramach opłat. Tak wynika z interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 30 marca 2017 r., nr 2461-IBPB-1-2.4510.12.2017.2.MM.

Interpretacja dotyczy spółki z o.o., która planuje zawarcie umowy najmu lokalu. Rozważa możliwość zawarcia umowy na czas nieokreślony lub na czas określony. W umowie najmu wskazany zostałby okres rozliczeniowy wynoszący 1 miesiąc oraz wynagrodzenie należne wynajmującemu za 1 okres rozliczeniowy (ok. 10.000 zł). Spółka zamierza regulować płatności z tytułu czynszu najmu w formie gotówki.

Jej zdaniem za jednorazową wartość transakcji w umowie najmu należy przyjąć wartość czynszu określoną w umowie najmu za 1 okres rozliczeniowy, niezależnie od tego czy umowa zawarta została na czas określony czy czas nieokreślony. W konsekwencji zapłata gotówkowa za czynsz najmu w wysokości 10.000 zł za miesięczny okres rozliczeniowy, tj. w wysokości nieprzekraczającej 15.000 zł za 1 okres rozliczeniowy, nie będzie powodowała konsekwencji określonych w art. 15d updop.

Organ podatkowy zaakceptował stanowisko spółki tylko w odniesieniu do umowy najmu zawartej na czas nieokreślony. Natomiast w odniesieniu do umowy najmu zawartej na czas określony podkreślił, że w takim przypadku z treści umowy będzie wynikać całkowita wartość transakcji. Strony umowy najmu ustalając wysokość czynszu oraz określając czas, przez jaki umowa ma obowiązywać, z góry znają sumę przysługujących im wierzytelności (w przypadku wynajmującego) i ciążących na nich zobowiązań (w przypadku najemcy) z tytułu tej umowy. Znana jest ogólna wartość transakcji, zatem to do niej, a nie do poszczególnych okresów rozliczeniowych (czynszów najmu), odnosić będzie się pojęcie jednorazowej wartości transakcji. Dla oceny przestrzegania obowiązku, o którym mowa w art. 22 ustawy o działalności gospodarczej, decydująca będzie suma czynszów przypadających wynajmującemu za czas trwania umowy. Jeżeli suma czynszów wynikająca z umowy najmu zawartej na czas określony przekroczyłaby limit 15.000 zł wskazany w art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, to w przypadku płatności za czynsz najmu dokonywanych w formie gotówkowej, wydatków tych nie będzie można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów, a w przypadku ich zaliczenia - podatnik będzie obowiązany do zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów albo zwiększenia przychodów (w przypadku braku możliwości zmniejszenia kosztów).


1.6. Transakcje w zagranicznej podróży służbowej

Nasza firma wysyła pracowników w delegacje służbowe za granicę. Na pokrycie kosztów tych podróży pracownicy otrzymują zaliczki w gotówce (w walucie obcej). Z tych środków płacą za hotel za granicą. Fakturę za świadczone usługi hotel wystawia na naszą firmę. Czy limit 15.000 zł dla transakcji gotówkowych dotyczy również takiej sytuacji?

Tak. Obowiązujący od 1 stycznia 2017 r. dla transakcji gotówkowych limit 15.000 zł ma zastosowanie również wówczas, gdy jedną ze stron transakcji jest przedsiębiorca zagraniczny. Jeżeli zatem pracownik wysłany przez firmę w zagraniczną podróż służbową zapłaci za usługi hotelowe w gotówce, a wynikająca z wystawionej przez hotel faktury kwota (po przeliczeniu na złote) przekroczy 15.000 zł, to w świetle aktualnie obowiązujących przepisów firma nie będzie mogła uwzględnić takiego wydatku w kosztach uzyskania przychodów.

Obowiązek dokonywania płatności za pośrednictwem rachunku płatniczego wynika z art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej i dotyczy również płatności dokonywanych przez polskiego przedsiębiorcę na rzecz przedsiębiorcy zagranicznego wykonującego działalność poza terytorium Polski.

Takich wyjaśnień udzieliło Ministerstwo Rozwoju, odpowiadając na pytanie naszego Wydawnictwa (pisaliśmy o tym w Przeglądzie Podatku Dochodowego nr 3 z 2017 r., w artykule pt. "Limit transakcji gotówkowych do 15.000 zł dotyczy również transakcji z przedsiębiorcą zagranicznym - wyjaśnienie Ministerstwa Rozwoju"). Analogiczny pogląd został przedstawiony m.in. w: 

  • piśmie z 8 lutego 2017 r., nr DD6.054.4.2017, stanowiącym odpowiedź na interpelację poselską nr 9278,
     
  • interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 13 marca 2017 r., nr 1061-IPTPB1.4511.2.2017.2.AP).
Zwróć uwagę!

Obowiązujący od 1 stycznia 2017 r. dla transakcji gotówkowych limit 15.000 zł ma zastosowanie również wówczas, gdy jedną ze stron transakcji jest przedsiębiorca zagraniczny wykonujący działalność poza terytorium Polski.

W sytuacji przedstawionej w pytaniu pracownicy, których firma wysyła w zagraniczną podróż służbową, na pokrycie kosztów tej podróży otrzymują zaliczki w gotówce (w walucie obcej). Należy zatem zauważyć, że przekazanie zaliczki nie stanowi dokonania płatności bez pośrednictwa rachunku płatniczego, w rozumieniu omawianych unormowań. Taka płatność następuje dopiero wówczas, gdy pracownik realizując transakcję w imieniu firmy, dokona na rzecz kontrahenta zapłaty w gotówce, czyli z pominięciem rachunku płatniczego firmy.

W konsekwencji należy uznać, że jeżeli pracownik wysłany przez firmę w zagraniczną podróż służbową zapłaci za usługi hotelowe w gotówce, a wynikająca z wystawionej przez hotel faktury kwota (po przeliczeniu na złote) przekroczy 15.000 zł, to w świetle aktualnie obowiązujących przepisów firma nie będzie mogła uwzględnić takiego wydatku w kosztach uzyskania przychodów.


1.7. Kiedy należy uznać, że płatność została dokonana za pośrednictwem rachunku płatniczego?

Czy przelew z rachunku osobistego przedsiębiorcy, wpłatę gotówkową w placówce pocztowej lub zapłatę przekazem pocztowym za transakcje powyżej 15.000 zł można traktować jako płatności dokonane za pośrednictwem rachunku płatniczego?

W naszej ocenie, przelew z rachunku osobistego przedsiębiorcy należy traktować jako dokonanie płatności za pośrednictwem rachunku płatniczego. Natomiast taką płatnością nie jest wpłata gotówkowa w placówce pocztowej lub zapłata przekazem pocztowym.

art. 22 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej zawarto wymóg by m.in. dokonywanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następowało za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy, o ile drugą stroną transakcji jest inny przedsiębiorca oraz jednorazowa wartość transakcji przekroczyła 15.000 zł.

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej mówi o rachunku płatniczym, za pośrednictwem którego przedsiębiorca powinien dokonywać rozliczeń pieniężnych, jednocześnie nie definiuje tego pojęcia. Stosownie do art. 2 pkt 25 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1572 ze zm.), rachunkiem płatniczym jest rachunek prowadzony dla jednego lub większej liczby użytkowników służący do wykonywania transakcji płatniczych, przy czym przez rachunek płatniczy rozumie się także:

  • rachunek bankowy oraz
     
  • rachunek członka spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej,

jeżeli rachunki te służą do wykonywania transakcji płatniczych.

Komentowany przepis ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, nie nakazuje, aby w przypadku rachunku bankowego musiał to być konkretny rodzaj rachunku bankowego. Dlatego, naszym zdaniem, przelew z każdego rachunku bankowego powinien być traktowany jako dokonanie płatności za pośrednictwem rachunku płatniczego w rozumieniu art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Nie wiadomo, jak do takich sytuacji będą podchodziły organy podatkowe. W związku z tym podatnik może wystąpić z wnioskiem do organu podatkowego o interpretację przepisów podatkowych w swojej indywidualnej sprawie.

Odnosząc się do kwestii realizowania płatności poprzez dokonanie wpłaty gotówkowej w placówce pocztowej lub zapłatę przekazem pocztowym, należy wyjaśnić znaczenie tych pojęć. Wpłata na rachunek bankowy to wpłata gotówkowa przyjmowana w placówce pocztowej oraz przez listonoszy i przekazywana do odbiorcy w postaci elektronicznej. Z kolei przekaz pocztowy to przesłanie środków pieniężnych pod wskazany adres. Wobec tego uzasadnione jest stwierdzenie, że w przypadku płatności, które odbywają się za pomocą wymienionych usług pocztowych, nie jest spełniony wymóg dokonania ich za pośrednictwem rachunku płatniczego.

 

  • Limit transakcji gotówkowych
    Limit transakcji gotówkowych